طراحي هنري علائم براي استفاده كنندگان از صندلي چرخدار


يك گروه از هنرمندان اخيراً مدعي شدند اينك زمان آن فرا رسيده تا نماد خطي شبيه به عصا در علامت صندلي چرخدار كه نشان از قابليت دسترسي دارد به نمادهاي پوياتر و توانمند شده تبديل شوند. اين مسئله توجه ايزو را جلب نموده است. آيا بايد به اين حرف ها توجه كرد و درباره استانداردهايي كه در طول زمان امتحان خود را پس داده اند مجدداً انديشيد و يا بي توجه از كنار اين حرفها گذشت؟   

ايزو به تازگي با يك فراخوان عجيب در رسانه ها مواجه شده: طراحي جديد علامت صندلي چرخدار. همان تصوير آشنايي كه در مكانهاي عمومي سرتاسر دنيا مشاهده مي نمائيم، اينك در كانون يك جنگ هنري گرفتار شده است.

 آدمك را رو به جلو قرار دهيد

 

يك گروه آمريكايي با نام پروژه نمادهاي قابل دسترسي اعلام كرده مي خواهد اين علامتها را تبديل به نمادهايي مدرن و عملكردي نمايد. آنها در بررسي هاي خود به اين نكته رسيدند در علامت فعلي صندلي چرخدار سرنشين معلول را تحت الشعاع خود قرار مي دهد. طرح پيشنهادي آنها شبيه به نماد فعلي است با اين تفاوت كه فرد معلول به سمت جلو خم شده و در حال راندن صندلي چرخدار به جلو است. اين گروه برچسب هاي شفاف خود را روي نمادهاي بين المللي دسترسي سنتي (ISA) مي چسباند.

آيا اين نماد مشهور در حال از دست دادن شهرت خود است؟ هنوز خير. طراحان تنها مي خواهند مردم را به تفكر وا دارند و به كار آنها به عنوان استعاره اي براي عزم و حركت فرد نظاره كنند. اما اين كار مي تواند نشانه شروعي جديد براي اين علامت مشهور در قالب نو باشد.  

 زمان تغيير؟

 

استفاده از علامتهاي بين المللي دسترسي (ISA) داراي پيشينه طولاني است. خالق اين علايم ابتكاري دانش آموز دانماركي به نام Susanne Koefoed است. خلق اين علائم حاصل مسابقه اي است كه كميسيون بين المللي توانمند سازي بين المللي درباره فناوري و قابليت دسترسي در سال 1968 برگزار نمود. طرح هاي وي با اندكي اصلاح تبديل به علامتهاي بين المللي دسترسي (ISA) شدند و چندي بعد در مجموعه استاندارد ISO 7000 علايم گرافيكي تجهيزات، مورد استفاده قرار گرفتند. از آن به بعد از اين علائم براي نشان دادن مكانهاي قابل دسترسي جهت استفاده معلولان و ناتوانان جسمي استفاده مي­شود. نشانهاي گرافيكي زميني كمك فراواني به افزايش آگاهي و نشان دادن نيازهاي معلولان نمود. اين علائم براي كساني كه به اين اطلاعات متكي هستند، نشانگر آزادي جديد و تسهيل حركت به شمار مي آيد.    

با اين وجود، به نظر مي رسد افرادي هستند كه تصور مي كنند اينك زمان انجام تغيير است. كالج هنر و طراحي دانشگاه Ontario و فرماندار اونتاريو يك رقابت بين المللي براي طراحي علامتهاي جديد دسترسي جهت ارايه به ايزو آغاز نمودند. نكته جالب اين است كه بهترين طرح هاي دريافتي هم نتوانستند نيازهاي پيچيده معلولان را انتقال دهند، فرماندار نيز اعلام نمود “موضوع از آنچه كه تصور مي كردند پيچيده تر است”.

آقاي Barry Gray رئيس كميته فني ISO/ TC 145،‌ مي گويد اگرچه اين علائم جذاب هستند اما وي معتقد است: “در مجموع اين علائم نشان دهنده قابليت دسترسي نيستند. اين علائم شما را به ياد ورزشكاران پارا المپيك مسابقات حركات سرعتي با صندلي چرخدار مي اندازد”.

علائم ISA در طول زمان قابليت خود را اثبات نموده و مردم سراسر دنيا با آن آشنايي دارند. هدف آنها انعكاس ناتواني و معلوليت انسانها نيست بلكه انتقال سريع پيامي ساده است. پس اگر كارايي دارد، آيا لازم است آن را تغيير دهيم؟

برخي معتقدند بزرگترين ايراد در نمادهاي ISA عدم اشاره به انواع معلوليت ها است. برخي افراد هم كه از صندلي چرخدار استفاده نمي كنند،‌ نمي توانند از پله استفاده نمايند يا براي پارك خودرو به فضاي خاصي نيازمند هستند. براي مثال فقط 10 درصد از مردم بريتانيا از صندلي چرخدار استفاده مي كنند.

آقاي Gray ضمن قبول اين مسئله مي گويد تاريخچه اين علامتها و شناسايي فوري معناي آنها كافي است. اغلب ما متوجه معناي آن هستيم و تا اين زمان كسي نتوانسته جايگزين گويا تري براي اين علائم ارايه دهد.

اگرچه ISA بر فضاي قابل دسترسي تسلط دارد، اما چند علامت گرافيكي ديگر مانند در دسترس بودن كمكهاي ويژه براي افراد كه دچار ناتواني هاي مختلف همچون ضعف بينايي يا مشكلات شناختي هستند در دست برسي قرار دارد.

بازنگري يكي از اصول اساسي تمامي استانداردهاي ايزو است. با گذر زمان و تغيير فناوري، كليه استانداردها مورد بازبيني قرار مي گيرند تا تناسب و به روز بودن آنها تضمين گردد. اين موضوع مشمول علائم گرافيكي نيز مي شود. در حقيقت در خلال آخرين بازنگري استاندارد ISO 7001 براي نمادهاي اطلاع رساني عمومي، كميته تصميم گرفت تا كليه علائم سنتي به نمادهاي انساني تغيير يابند تا هر چه بيشتر ملموستر شوند.

اغلب علائم مربوط به صندلي چرخدار بر مبناي ISA هستند حتي اگر آنها بر اساس نيازهاي سازماني تغيير يابند. وي ادامه مي دهد هيچ برنامه اي براي اصلاح علائم در دست نيست ولي پيشنهاد تغيير را دريافت نموده و آن را در زمان بازنگري استاندارد مطرح خواهد كرد.

 

منبع: سايت ايزو

مترجم: سعيد حسني

ويراستار: فاطمه عرفانيان(isiri.org)